Phương pháp dạy học hóa học phải tuân theo những quy luật chung của phương pháp dạy học và đồng thời những tính chất, chức năng của phương pháp khoa học nói chung đều phải được phản ánh trong bản chất phương pháp dạy học hóa học.

Có hai đặc trưng cơ bản mà phương pháp dạy học các môn khác không có, thể hiện tính rất riêng của phương pháp dạy học hóa học, đó là:
•    Những đặc trưng của phương pháp nhận thức hóa học phải được phản ánh vào phương pháp dạy học hóa học, phải có sự kết hợp thống nhất phương pháp thí nghiệm, thực hành với tư duy khái niệm. Việc dạy học phải xuất phát từ trực quan sinh động đến khái niệm trừu tượng và khi vốn khái niệm đã phong phú hơn thì cần phải rèn luyện cho học sinh sử dụng khái niệm như là một công cụ của tư duy. Phương pháp dạy học cơ bản trong môn hóa học là sự nhận thức về mối liên hệ nhân quả giữa cấu tạo và tính chất của chất.
•    Tâm lí học lĩnh hội khái niệm hóa học cũng làm nảy sinh những đặc thù của việc dạy học hóa học. Đối tượng của hóa học là chất cấu tạo bởi những phân tử vi mô, không quan sát được bằng mắt thường và chúng tương ứng với các khái niệm trừu tượng nhưng rất cần thiết cho sự lĩnh hội của học sinh.
Bên cạnh đó, các cơ chế hóa học đều diễn biến ở kích thước vi mô nhưng lại là những kiến thức cơ bản về hóa học cần truyền đạt cho học sinh. Vì vậy, mô hình tư duy là một công cụ hữu hiệu để lí giải những hiện tượng này. Học sinh dựa trên những biểu hiện bên ngoài của những mô hình cụ thể có kích thước vĩ mô để diễn tả cấu tạo phân tử và cơ chế các phản ứng hóa học, từ đó suy ra tính chất các chất bằng tư duy. Điều này đòi hỏi học sinh phải có sự phát triển của tư duy trừu tượng. Đây là một khó khăn lớn của việc dạy học hóa học mà người giáo viên cần chú ý.
Vậy, phương pháp dạy học hóa học chính là sự chuyển hóa phương pháp hóa học thông qua lăng kính của các quy luật tâm lí – lí luận dạy học về sự lĩnh hội của học sinh. Dạy hóa học mà chỉ dùng lời nói, chữ viết thì không thể nào lí giải được những hiện tượng phong phú và phức tạp của thế giới phân tử vi mô. Từ đó, có thể khẳng định rằng thí nghiệm hóa học trong phòng thí nghiệm là tối cần thiết do việc dạy học hóa học. Chỉ có trên cơ sở đó, học sinh mới thu nhập được muôn vàn dấu hiệu của phản ứng hóa học mà không có quy tắc, nguyên tắc, lí thuyết nào thay thế được.